Thoâng Tin Veà Beänh Vieâm Gan Sieâu Vi C

Phöông Thöùc Ñieàu Trò Phoái Hôïp
(Interferon vaø Ribavirin)
Trong taäp saùch nhoû naøy, chuùng toâi seõ giaûi thích nhöõng phöông thöùc ñieàu trò khaùc nhau daønh cho beänh vieâm gan sieâu vi C vaø nhöõng phaûn öùng phuï coù theå xaûy ra khi ñieàu trò

1. Ñònh Nghóa Beänh Vieâm Gan Sieâu Vi C
Sieâu vi vieâm gan C laø sieâu vi truøng taùc ñoäng leân gan vaø laây truyeàn qua maùu. Ñöôøng laây truyeàn coù theå qua vieäc duøng chung kim vaø duïng cuï chích vôùi ngöôøi nhieãm sieâu vi vieâm gan C, hay qua vieäc truyeàn maùu ñaõ bò nhieãm, hay qua vieäc chích ngöøa ñaïi traø maø kim vaø oáng chích khoâng ñöôïc tieät truøng ñuùng caùch, hay qua vieäc xaâm xoû duøng duïng cuï khoâng ñöôïc tieät truøng ñuùng caùch.

Vaøo khoaûng 75% nhöõng ngöôøi sau khi nhieãm coù theå mang sieâu vi C trong maùu suoát ñôøi. Vaø 15% trong soá nhöõng ngöôøi naøy coù theå daãn ñeán tình traïng xô gan (cirrhosis), coù nghóa laø gan bò toån thöông vaø coù seïo. Thôøi gian ñeå daãn ñeán xô gan coù theå laâu töø
20 tôùi 40 naêm vaø moät soá nhoû trong nhoùm naøy coù theå phaùt trieån thaønh ung thö gan.

2. Muïc Ñích Cuûa Vieäc Ñieàu Trò
Muïc ñích cuûa vieäc ñieàu trò laø dieät heát sieâu vi vieâm gan C ra khoûi cô theå. Neáu cô theå phaûn öùng toát vôùi vieäc ñieàu trò thì khi ñoù thöông toån cuûa gan seõ bò ngöng laïi vaø töï noù hoài phuïc.

Baùc só hay y taù seõ cho baïn bieát “möùc ñoä phaûn öùng”– coù nghóa laø möùc ñoä cô theå ñang duøng thuoác ñeå ñaùnh traû sieâu vi. Neáu coù phaûn öùng keùo daøi coù nghóa laø khi ñoù cô theå ñaõ dieät heát vieâm gan sieâu vi C. Neáu keát quaû laø “non response” “khoâng phaûn öùng” – coù nghóa laø baïn caàn baét ñaàu laïi phöông thöùc chöõa trò khaùc.

3. Chi Tieát Veà Ñieàu Trò
Phöông thöùc ñieàu trò phoái hôïp choáng sieâu vi (combination anti-viral therapy) coù nghóa laø duøng nhieàu loaïi thuoác khaùc nhau cuøng moät luùc ñeå dieät sieâu vi vieâm gan C bao goàm thuoác uoáng vaø thuoác chích. Loaïi chích coù teân goïi laø Interferon vaø loaïi uoáng goïi laø Ribavirin. Khi hai loaïi naøy ñöôïc duøng chung vôùi nhau coù teân goïi phöông thöùc ñieàu trò phoái hôïp choáng sieâu vi.

Baùc só seõ höôùng daãn phöông thöùc ñieàu trò cuõng nhö thôøi ñieåm baét ñaàu thích hôïp vôùi baïn. Thôøi gian ñieàu trò thöôøng keùo daøi töø 6 tôùi 12 thaùng vôùiø tính phöùc taïp cuûa noù, vì theá baïn cuõng caàn phaûi suy nghó theâm veà nhöõng aûnh höôûng maø vieäc ñieàu trò coù theå xaûy ñeán cho baïn vaø gia ñình baïn. Baïn cuõng caàn nghó theâm veà coâng vieäc vaø caùch soáng cuûa baïn vaø laøm theá naøo ñeå ñöa vieäc ñieàu trò thích hôïp vôùi ñôøi soáng haøng ngaøy cuûa baïn.

Coù nhieàu loaïi sieâu vi khaùc nhau gaây ra vieâm gan sieâu vi C. Tröôùc khi baét ñaàu ñieàu trò, baùc só seõ yeâu caàu baïn laøm moät vaøi loaïi thöû nghieäm maùu khaùc nhau vaø moät trong thöû nghieäm naøy seõ cho bieát baïn ñang mang loaïi sieâu vi vieâm gan C naøo. Nhöõng loaïi sieâu vi khaùc nhau cuûa sieâu vi vieâm gan C ñöôïc goïi laø Genotypes. Thôøi gian ñieàu trò daøi hay ngaén hoaëc coù neân hay khoâng neân baét ñaàu vieäc ñieàu trò laø tuøy thuoäc loaïi Genotypes baïn ñang mang trong ngöôøi.

Moäât khi vieäc ñieàu trò keát thuùc, baïn seõ ñöôïc yeâu caàu ñeán trung taâm y teá ñeå kieåm tra laïi thöôøng kyø. Ñieàu naøy giuùp baùc só giaùm saùt tình traïng söùc khoûe cuûa baïn. Quan troïng hôn nöõa laø xem coi cô theå cuûa baïn coù phaûn öùng vôùi vieäc ñieàu trò hay khoâng.

4. Phí Toån Ñieàu Trò
Phí toån seõ khaùc nhau tuøy thuoäc vaøo thôøi gian ñieàu trò vaø lieàu thuoác. Thoâng thöôøng tieàn thuoác khoaûng $1,500 moãi thaùng. Neáu baïn coù theû Medicare, chæ caàn phaûi traû $15 moãi thaùng. Neáu baïn coù giaáy Healthcare, gía seõ coøn thaáp nöõa.

5. Caùch Thöùc Duøng Thuoác Ñieàu Trò
Ñieàu quan troïng laø chæ duøng thuoác do baùc só ñeà nghò ñeå ñaït ñöôïc hieäu quaû toái ña.

Thuoác vieân Ribavirin neân uoáng ñeàu ñaën sau khi aên. Neáu baïn queân uoáng thuoác, haõy baùo cho baùc só hay y taù ngay laäp töùc.

Thuoác chích Interferon laø thuoác chích döôùi da chöù khoâng phaûi thuoác chích tónh maïch. Baïn coù theå töï chích hay nhôø ngöôøi khaùc chích duøm neáu baïn khoâng theå töï chích. Choã chích deã nhaát laø phaàn ñuøi vaø phaàn döôùi buïng.

6. Heïn Gaëp Baùc Só hay Nhaân Vieân Y Teá
Baïn seõ ñöôïc yeâu caàu gaëp baùc só hay y taù thöôøng kyø ñeå kieåm tra. Taïi nhöõng buoåi gaëp naøy, baïn seõ coù cô hoäi ñeå trao ñoåi vaø yeâu caàu baùc só giaûi ñaùp caùc thaéc maéc, thöû maùu vaø laáy theâm thuoác.

7. Caùch Thöùc Baûo Quaûn Thuoác
Thuoác neân ñöôïc baûo quaûn nhö sau:
1. Thuoác chích Interferon phaûi ñöôïc giöõ ôû nôi nhieät ñoä maùt vaø caát giöõ trong tuû laïnh
2. Thuoác uoáng Ribavirin coù theå ñöôïc giöõ trong tuû laïnh hay trong tuû ôû nhieät ñoä bình thöôøng trong nhaø.

Baùc só hay y taù seõ cung caáp cho baïn moät tuùi ñaëc bieät ñeå giöõ thuoác ôû nhieät ñoä maùt trong khoaûng thôøi gian töø traïm y teá veà nhaø.

Gioáng nhö taát caû caùc loaïi thuoác khaùc, thuoác phaûi caàn ñöôïc giöõ xa khoûi taàm vôùi cuûa treû em.

8. Duøng Thuoác Khi Ñi Du Lòch
Baïn coù theå mang theo thuoác khi ñi du lòch, nhöng hai ñieåm caàn nhôù laø:
1. thuoác phaûi ñöôïc giöõ ôû nhieät ñoä maùt
2. baïn caàn phaûi thu xeáp tröôùc vieäc mang theo kim vaø oáng chích

Ñem kim chích vaø thuoác khi ñi du lòch coù theå caàn phaûi coù giaáy chöùng nhaän cuûa baùc só. Giaáy chöùng nhaän seõ giaûi thích roõ veà thuoác mang theo, caùch duøng thuoác cuõng nhö thuoác caàn ñöôïc baûo quaûn ôû nhieät ñoä maùt.

9. Caùch Thaûi Boû Kim Vaø OÁng Chích An Toaøn
Baïn caàn phaûi bieát caùch thaûi boû kim vaø oáng chích ñaõ söû duïng moät caùch caån thaän. Baùc só hay y taù seõ ñöa baïn hoäp maøu vaøng hay coøn goïi laø hoäp “ sharps” ñeå boû vaøo. Baïn neân boû kim vaø oáng chích ñaõ söû duïng vaøo hoäp vaøng ñaõ ñöôïc thieát keá ñaëc bieät cho coâng vieäc thaûi boû. Khi hoäp ñaày, baïn coù theå ñem hoäp traû laïi cho traïm y teá vaø hoï seõ thaûi boû cho baïn.